प्रसिद्ध समग्र जीवनशैली तज्ज्ञ ल्यूक कौटिन्हो यांनी अन्नभेसळविरोधात व्यापक जनजागृतीसाठी ‘पिंक टायगर’ ही अभिनव मोहिम सुरू केली आहे. अन्न सुरक्षेबाबत दीर्घकाळ कार्यरत असलेल्या कौटिन्हो यांनी भारतीय स्वयंपाकघरात सहज उपलब्ध असणाऱ्या अन्नपदार्थांचे यादृच्छिक प्रयोगशाळा परीक्षण सुरू केले असून, गुणवत्तेला पात्र ठरणाऱ्या उत्पादनांना ‘पिंक टायगर’चा प्रमाणचिन्ह दिले जात आहे.
गेल्या महिन्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ‘फिट इंडिया’ आणि ‘न्यू इंडिया’ उपक्रमांच्या अनुषंगाने ‘द भारत डिश’ तयार करण्याची जबाबदारी कौटिन्हो यांच्यावर सोपवली. स्थानिक आणि पोषणमूल्यांनी भरपूर पदार्थांचा समावेश असलेली ही विशेष आहारयोजना तयार करण्यात आली असून, त्यासोबतच त्यांनी पोषण आणि जीवनशैलीविषयक मार्गदर्शनही केले आहे.
“अन्न हेच औषध असले पाहिजे. भेसळयुक्त अन्न शरीराला पोषण देण्याऐवजी नुकसान करते,” असे सांगत कौटिन्हो यांनी यादृच्छिक बॅचेस निवडून एफएसएसएआय मान्यताप्राप्त प्रयोगशाळांमध्ये चाचण्या करण्यात येत असल्याचे स्पष्ट केले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, उद्दिष्ट कोणत्याही ब्रँडवर टीका करणे नसून, नागरिकांना विश्वासार्ह आणि दर्जेदार पर्याय उपलब्ध करून देणे हे आहे.
कौतिन्हो यांनी अनेक उत्पादक केवळ दर्जेदार बॅच पाठवून प्रमाणपत्र मिळवत असल्याचे सांगितले. मात्र, नंतरच्या बॅचेसमध्ये गुणवत्ता कमी असते. त्यामुळे त्यांनी यादृच्छिक चाचण्या अनिवार्य करण्याची शिफारस केली आहे. अन्न सुरक्षेसंदर्भात एफएसएसएआयनेही देशभरात प्रथिने पूड, दूध, पनीर यामध्ये भेसळीचे अनेक नमुने जप्त केले आहेत.
“आम्हाला अद्याप कोणत्याही कायदेशीर अडचणीचा सामना करावा लागलेला नाही. उलट नैतिक मूल्यांवर चालणारे आणि नव्याने उदयास येणारे अनेक ब्रँड्स आमच्याशी संपर्क साधत आहेत. मोठ्या कंपन्यांचे आकर्षक जाहिरातबाजी सामान्य ग्राहकांना फसवते, हे आता त्यांना उमगले आहे,” असे कौटिन्हो यांनी नमूद केले.
घरगुती पातळीवर आयोडीनसारख्या चाचण्या लोकप्रिय असल्या तरी, कौटिन्हो त्यावर संपूर्ण विश्वास ठेवत नाहीत. “शिजवलेले किंवा तळलेले पनीर प्रयोगशाळेशिवाय अचूक तपासता येत नाही,” असे त्यांनी स्पष्ट केले. तसेच, रस्त्यावरील अन्न स्वच्छतेच्या अभावामुळे आणि निकृष्ट दर्जाच्या तेलामुळे आरोग्यासाठी धोकादायक असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
राज्यसभेचे सदस्य कार्तिक शर्मा यांच्या आमंत्रणावरून ल्यूक कौटिन्हो एनएक्सटी कॉन्क्लेव्हमध्ये सहभागी झाले होते. त्यानंतरच पंतप्रधान मोदींसाठी स्थानिक सुपरफूड्सचा वापर करून ‘द भारत डिश’ तयार करण्याची संधी त्यांना मिळाली.
“या जेवणात प्रथिने, फायबर्स, आणि सूक्ष्म पोषकतत्त्वांचे संतुलन राखले गेले आहे. आमचा भर संपूर्ण जीवनशैली सुधारण्यावर – म्हणजे पोषण, झोप, मानसिक आरोग्य आणि हालचाल – यावर आहे,” असे कौटिन्हो यांनी स्पष्ट केले.
भारतासमोर उभ्या असलेल्या स्थूलतेच्या समस्येवर मात करण्यासाठी शालेय स्तरावर पोषण शिक्षणाची गरज कौटिन्हो यांनी अधोरेखित केली. “मुख्याध्यापक, शिक्षक आणि शाळा प्रशासन यांच्या सहकार्याने कचरामुक्त धोरण प्रभावीपणे राबवता येऊ शकते,” असे त्यांनी नमूद केले.
तसेच, स्विगी, झोमॅटो, झेप्टो यांसारख्या अन्न वितरण प्लॅटफॉर्मनी प्लास्टिकविरोधात पावले उचलावी, अशी मागणी त्यांनी केली. “गरम अन्न प्लास्टिकमध्ये पॅक केल्यास त्याचे घातक परिणाम होतात. ग्राहकांना पर्यायी, पर्यावरणस्नेही पॅकेजिंग उपलब्ध करून देणे आवश्यक आहे,” असा ठाम आग्रह त्यांनी व्यक्त केला.
ल्यूक कौटिन्हो यांचा अन्नभेसळविरोधी उपक्रम, पंतप्रधानांसाठी तयार केलेली स्थानिक पोषणयुक्त आहारयोजना आणि त्यांचा समग्र आरोग्याभिमुख दृष्टिकोन सार्वजनिक आरोग्यासाठी आदर्श ठरू शकतो. शासन स्तरावर अशा उपक्रमांना अधिकृत मान्यता आणि पाठिंबा मिळाल्यास ‘स्वस्थ भारत’चे स्वप्न आणखी वेगाने साकार होऊ शकते.
Leave a Reply