नवी दिल्ली – कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) च्या अनियंत्रित वापरामुळे उद्भवणाऱ्या धोक्यांबाबत सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश बी. आर. गवई यांनी सोमवारी गंभीर चिंता व्यक्त केली. त्यांनी सांगितले की सोशल मीडियावर फिरणाऱ्या एका खोट्या मॉर्फ केलेल्या व्हिडिओमध्ये त्यांच्या न्यायालयात जोडा फेकल्याचा प्रसंग दाखवण्यात आला आहे, परंतु हा व्हिडिओ पूर्णपणे बनावट असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
सरन्यायाधीश गवई आणि न्यायमूर्ती के. विनोद चंद्रन यांच्या खंडपीठासमोर न्यायालयीन कामकाजात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर नियंत्रित करण्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे तयार करण्याची मागणी करणारी याचिका दाखल झाली आहे. या याचिकेवर दोन आठवड्यांनी सुनावणी होणार आहे.
याचिकाकर्त्यांच्या वकिलांनी एआय साधनांच्या अनियंत्रित वापरावर इशारा देत म्हटले की, “आज न्यायालयातदेखील एआयचा वापर होत आहे, परंतु त्याचे धोके गंभीर आहेत.” सरन्यायाधीश गवई म्हणाले, “होय, आम्ही तो मॉर्फ केलेला व्हिडिओ पाहिला आहे,” असे सांगत त्यांनी सोशल मीडियावर पसरलेल्या खोट्या माहितीबद्दल चिंता व्यक्त केली.
अॅडव्होकेट अभिनव श्रीवास्तव यांच्या माध्यमातून दाखल झालेल्या याचिकेत म्हटले आहे की, न्यायालयीन प्रणालीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या एआय प्रणालींमध्ये पूर्वग्रह (bias) निर्माण होऊ शकतो तसेच डेटा पारदर्शकतेचा अभाव राहू शकतो. त्यामुळे अशा साधनांचा वापर करताना स्पष्ट मार्गदर्शक धोरण असणे आवश्यक आहे.
याचिकेत आणखी नमूद केले आहे की, न्यायिक कार्यात एआयचा समावेश केल्यास सायबरहल्ल्यांचा धोका वाढू शकतो आणि चुकीच्या डेटावर आधारित निर्णय होण्याची शक्यता राहते.
दरम्यान, ६ ऑक्टोबर रोजी एका वकिलाने सरन्यायाधीशांकडे जोडा फेकण्याचा प्रयत्न केला होता. या घटनेनंतर बार कौन्सिलने त्या वकिलाचे परवाना तात्काळ रद्द केले. घटनेचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनीही निषेध नोंदवला आणि सरन्यायाधीशांशी संवाद साधला.
Leave a Reply